13
اعتدال بهاری و معادل دیگر یعنی اعتدال پاییزی دو زمان نجومی خاص هستند که ویژگیهای جالبی دارند. خورشید در اعتدالین از شرق طلوع میکند و در نقطه مقابل یعنی غرب، غروب میکند. طول روز و شب یکسان میشود. در استوا خورشید بالای سر قرار میگیرد و در هر دو قطب شمال و جنوب در افق دیده میشود. این روز خاص در بسیاری از فرهنگها گرامی داشته میشود و حتی زمان شروع تقویم سالانه قرار میگیرد.
6
رصدخانه ملی ایران در جنوب غرب کاشان و در قله کوه 3600 متری گرگش ساخته شده است. فکر ساخت یک رصدخانه در مقیاس جهانی بعد از پیروزی انقلاب شکل گرفت و طی حدود نیم قرن فراز و نشیبهای مدیریتی و بودجهای بلاخره در سال 1403 اولین تصاویر از رصد ستارگان ثبت شد. بدین ترتیب ایران دوباره بعد از قرنها توانست ابزار روز مشاهده و ثبت دانش نجومی را فراهم به جمع تولیدکنندگان این دانش بپیوندد.
12
شکل کهکشان راه شیری که ما ساکن آن هستیم، همیشه برای ستارهشناسان مورد سوال بوده است. فضاپیمای گایا با ماموریت ایجاد یک فهرست سه بعدی از حدود 1 میلیارد اجرام آسمانی که عمدتا ستارگان با روشنایی مشخصی هستند از سال 2013 شروع به کار کرد. نتیجه مدل کردن سه بعدی توانست شکل راه شیری را به صورت کهکشان مارپیچی نازک که در لبهها دارای خمیدگی است، مشخص کند.
7
شباهنگ(Sirius) یکی از نزدیکترین ستارهها به زمین با فاصله 8.6 سال نوری است که درخشانترین ستاره آسمان شب میباشد. در پیکر آسمانی(صورت فلکی) سگ بزرگ(کلب اکبر) قرار دارد که عمدتا در نیمکره جنوبی زمین قابل مشاهده است. در ایران در بیشتر شبها آشکار بوده ولی نیمه خرداد غروب سالانه و نیمه مرداد طلوع سالانه آن است. در پارسی با نام تیشتر(ایزد باران) شناخته میشود که در نبرد با تیر است.
11
آنالما(Analemma) رساله کوتاهی از بطلمیوس است که روشی برای ثبت حرکت خورشید بر اساس برخی متغییرها را شرح میدهد. امروزه برای تهیه آنالما از نقطه مکانی ثابتی، در ساعت ثابتی در روز(معمولا ظهر) و طی یک سال در بازههای مشخص(مثلا هفتگی) موقعیت خورشید را ثبت میکنند که نتیجه به شکل یک منحنی به شکل هشت لاتین است. این آنالما در رصدخانه السدیم در ابوظبی کشور امارات تهیه شده است.
7
منظومهای که ما در آن زندگی میکنیم به صورتهای مختلفی در شکلهای گرافیکی نشان داده میشود. به طور معمول دایرههای متحد المرکزی هستند که خورشید در مرکز قرار داشته و سیارات نیز بر روی این دایرهها در حال گردش بوده در حالی که همگی به یک اندازه هستند. اما مقیاس این اجرام سماوی بسیار متفاوت است. این شکل گرافیکی خورشید و سیارات آن را در مقیاس درست و البته با حذف فاصلهها به تصویر میکشد.
11
رنگ خاکستری که رنگ طبیعی ماه و انعکاس خورشید است. نوار آبی که به سختی دیده و در این عکس با تشدید رنگها واضح شده به علت وجود لایه اوزون در لایههای بالایی جو زمین میباشد که رنگ قرمز بیشتری را جذب میکند. در نهایت رنگ قرمز که کل ماه را فرا میگیرد ناشی از عبور عمیق نور از لایههای پایینی جو بوده که رنگ آبی را بیشتر از قرمز پراکنده میکند و به همین علت است که ما غروب را متمایل به قرمز میبینیم.
8
تصویری هنری که سیارهای بزرگ و زیبا با حلقههایی نازک را در حال طلوع در افق نشان میدهد. چنین تصاویری گرچه تاکنون عکسبرداری نشدهاند ولی تصاویری هستند که همیشه بر روی قمرهای سیاراتی مانند مشتری(هرمز) و زحل(کیوان) و بسیار بیشتر در خارج از منظومه شمسی به دفعات دیده میشوند. قطعا در آیندهای نزدیک و با فرود آمدن تجهیزات و انسان بر روی سطح این قمرها شاهد چنین عکسهای زیبایی خواهیم بود.
8
عکسهایی فروسرخ که توسط فضاپیمای رباتیک جونو از قطب شمال مشتری گرفته شده وجود جریانهای گردابی یا چرخندهایی(Cyclone) متعدد را نشان میدهد. در گذشته وجود یک هشت ضلعی در قطب شمال مشتری همیشه برای دانشمندان جالب و ماهیت آن جای سوال داشته است. این عکس علت را وجود هشت چرخند نشان میدهد که چرخند اصلی را احاطه کردهاند. حال سوال به ماهیت و عمق چرخندها تغییر مییابد.
8
رعد و برق بر فراز آتشفشان آگوا در کشور گواتمالا که به آتشفشان آب نیز معروف است. علت آذرخش یا رعد و برق هنوز به طور کامل شناخته شده نیست ولی جابجایی بارهای الکتریکی بر اثر حرکت و برخورد برف و یخ در داخل ابرهای را عامل آن میدانند. تخلیه بارهای الکتریکی که به صورت منحنیهای شکسته و دندانهدار هستند در واقع ستونهایی از هوا میباشند که دمای آنها تا سه برابر دمای سطح خورشید افزایش مییابند.
8
تصویری مستند و جالب که موشکهایی که در صنعت هوا فضا در جهان استفاده میشوند را فهرست کرده است. تمامی موشکها متناسب و با مقیاس درست ترسیم شدهاند و اطلاعات کلی شامل کشور، نام، سال استفاده، ظرفیت، مدار و تعداد موفقیت/شکست برای هر موشک مشخص شده است. موشکها از چپ به راست و بالا به پایین بر اساس اندازه مرتب شدهاند. نام موشک سفیر ایرانی در بالاترین ردیف قابل توجه است.
9
یک سحابی گسیلشی در پیکر آسمانی برساووش که به علت شباهت با ایالت کالیفرنیا با این اسم نامگذاری شده و هزار سال نوری از زمین فاصله دارد. طول آن 2.5 درجه است که با توجه به نور کم آن با چشم به سختی دیده میشود. استفاده از فیلتر دیدن آن را تسهیل و ظاهر آن را آشکارتر میکند. وجود مناطق درخشان در آن به علت وجود ستارههای پر انرژی هستند که با یونیزه کردن گازهای اطراف باعث درخشش میشوند.